Cây cổ bình ai không dùng được
- This topic has 1 phản hồi, 1 voice, and was last updated 6 months, 3 weeks trước by
.
Chào bạn, nhà thuốc trả lời câu hỏi của bạn như sau:
Cây cổ bình (cây cỏ bình) còn gọi là Desmodium triquetrum hoặc Tadehagi triquetrum. Đây là một cây bụi nhỏ thuộc họ đậu (Fabaceae), cao 2–3 m, mọc hoang ở nhiều nước châu Á – từ Himalaya, Ấn Độ, Sri Lanka tới Trung Quốc, Lào và Việt Nam. Trong y học dân gian, lá cây được dùng pha trà, sắc uống chữa bệnh trĩ, tiêu hoá kém; rễ và toàn cây dùng làm thuốc hạ sốt, trị ho lâu ngày, lao phổi, bệnh đường tiết niệu và đau lưng. Phân tích hoá học cho thấy nó chứa nhiều flavonoid, saponin, tannin, glycosid, steroid và các axit amin, đây chính là những hợp chất có tác dụng chống oxy hoá và bảo vệ gan.
Độ an toàn và độc tính
Các nghiên cứu trên động vật đã đánh giá độc tính cấp của cao ethanol lá cổ bình (D. triquetrum). Trong một nghiên cứu trên chuột Wistar, cao ethanol được cho uống theo hướng dẫn OECD 423 và không gây tử vong hay biểu hiện bất thường khi dùng liều tới 2000 mg/kg thể trọng. Vì vậy, liều thử nghiệm được chọn là 200 mg/kg (1/10 liều tối đa an toàn). Một nghiên cứu khác đánh giá hoạt tính chống viêm cũng cho thấy cao lá cổ bình an toàn tới 2000 mg/kg và các liều 100–300 mg/kg dùng trong thí nghiệm không gây phản ứng xấu. Như vậy, cây cổ bình có độc tính thấp, liều sử dụng trong các bài thuốc dân gian (chỉ vài gam thảo khô mỗi ngày) đều thấp hơn rất nhiều so với liều gây hại trong thí nghiệm.
Tuy vậy, một số nghiên cứu về Desmodium nói chung (bao gồm D. adscendens) ghi nhận khi dùng liều rất cao (≥300 mg/kg) ở động vật có thể gây co bóp bụng, giảm nhiệt độ cơ thể; liều 1000 mg/kg gây giảm vận động và các triệu chứng thần kinh, và liều gây chết ước tính trên 3000 mg/kg. Điều này cho thấy nguy cơ độc tính chỉ xuất hiện khi dùng liều cao bất thường.
Tác dụng phụ và tương tác thuốc
Các nghiên cứu và báo cáo lâm sàng hiếm khi ghi nhận tác dụng phụ khi dùng đúng liều; chỉ một số trường hợp nhẹ như buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng.
Chiết xuất desmodium có thể kích thích men gan cytochrome P450 – hệ enzym chuyển hoá thuốc. Một nghiên cứu in vitro cho thấy desmodium có thể cảm ứng CYP450, lý thuyết có thể làm thay đổi chuyển hoá của thuốc gây mê hoặc thuốc chống đông, mặc dù chưa có báo cáo lâm sàng về tương tác thuốc rõ ràng.
Đối tượng nên dùng
Người trưởng thành khoẻ mạnh có nhu cầu hỗ trợ chức năng gan, giải độc cơ thể, chống viêm hay làm dịu ho lâu ngày có thể sử dụng sản phẩm chiết xuất cổ bình theo liều khuyến cáo (thường vài trăm miligam chiết xuất hoặc 8–10 g thảo dược khô mỗi ngày). Các nghiên cứu trên động vật cho thấy cao lá có tác dụng bảo vệ gan, chống viêm và chống oxy hoá.
Đối tượng nên thận trọng hoặc không nên dùng
- Phụ nữ mang thai, đang cho con bú và trẻ em: chưa có dữ liệu an toàn nên các chuyên gia khuyên không dùng hoặc chỉ sử dụng khi có bác sĩ hướng dẫn.
- Người đang dùng thuốc tây (đặc biệt thuốc chuyển hoá qua gan như thuốc chống đông, thuốc an thần): nên tham khảo ý kiến bác sĩ vì chiết xuất desmodium có thể cảm ứng men chuyển hoá và làm thay đổi hiệu lực thuốc.
- Người dị ứng họ đậu hoặc dị ứng với bất kỳ thành phần nào của cây (flavonoid, saponin…) nên tránh dùng.
Người có bệnh lý gan – mật nặng: dù cổ bình có tác dụng bảo vệ gan, những bệnh nhân này cần được thầy thuốc theo dõi, vì thảo dược có thể che lấp triệu chứng hoặc tương tác với thuốc điều trị. - Nếu xuất hiện tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn tiêu hoá hoặc phản ứng bất thường, nên ngừng dùng và đi khám.
Lời khuyên
Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng cây cổ bình/Desmodium triquetrum nên được cân nhắc cẩn thận, đặc biệt ở người đang mang thai, cho con bú, trẻ em hoặc người có bệnh mạn tính.
Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền trước khi dùng để bảo đảm an toàn.
