Tải: APP cây thuốc Android

Hồng đậu khấu là vị thuốc gì? Củ riềng nếp điều trị bệnh gì?

Hồng đậu khấu

Dân tộc Choang ở Trung Quốc có một bài thuốc điều trị đau dạ dày rất hay và được đưa vào “Choang tộc dân gian dụng dược tuyển biên“. Đó là bài thuốc dùng hồng đậu khấu, hương phụcủ gừng tươi, mỗi loại 9 g, đem sắc lấy nước và chia thành hai lần uống trong ngày (1).

Nói đến hồng đậu khấu trong bài thuốc trên thì nhiều người còn lạ lẫm nhưng nếu nói cây riềng nếp thì nhiều người có thể đã biết qua. Vâng, hồng đậu khấu chính là quả của cây riềng nếp – loại cây giống như cây riềng thông thường nhưng thân và củ to hơn cây riềng.

Về cây riềng nếp

Cây riềng nếp có tên khoa học là Alpinia galanga, thuộc họ Gừng (2).

Cây riềng nếp

Cây riềng nếp

Ngoài tên gọi này, cây còn được gọi là đại cao lương khương (大高良姜), đại lương khương (大良姜), sơn khương (山姜)… còn quả của cây thì được gọi là hồng đậu khấu (红豆蔻), trong quả có từ 3 – 5 hạt.

Khi dùng làm thuốc, với củ riềng nếp, ta nhổ lên, rửa sạch rồi cắt bớt các rễ nhỏ và phơi khô. Với hồng đậu khấu, ta đợi lúc quả chuyển sang màu đỏ thì thu hái và phơi trong bóng râm cho khô dần (hoặc phơi dưới nắng nhẹ) (1).

Công dụng làm thuốc của hồng đậu khấu

Vị thuốc hồng đậu khấu được ghi chép trong nhiều công trình y học nổi tiếng như Bản thảo cương mục, Bản thảo phùng nguyên… và theo y học cổ truyền thì hồng đậu khấu có vị cay, tính ấm.

Hồng đậu khấu

Hồng đậu khấu

Có thể kể ra một số công dụng nổi trội của hồng đậu khấu như:

  • Chống viêm.
  • Làm tản khí lạnh.
  • Kích thích tiêu hóa thức ăn.
  • Điều trị chướng bụng, nôn thổ.
  • Dùng cho người uống rượu quá nhiều (giúp giải rượu).

Liều dùng: Mỗi ngày dùng từ 3 đến 6 g hồng đậu khấu, sắc lấy nước uống.

Lưu ý: Với vị thuốc này, ta không nên uống lâu ngày vì sẽ gây tổn hại đến mắt và khiến người uống dễ nổi giận (1) (3).

Công dụng làm thuốc của củ riềng nếp

Củ riềng nếp có chứa tinh dầu thơm nhưng mùi vị không mạnh bằng củ riềng thông thường và dược tính cũng yếu hơn. Vì vậy, khi không có củ riềng thông thường làm thuốc, ta có thể dùng củ riềng nếp thay thế (vì chúng có công dụng tương tự nhau).

Củ riềng nếp phơi khô

Củ riềng nếp phơi khô

Có thể kể đến các công dụng của củ riềng nếp như:

  • Điều trị đầy bụng, tiêu chảy, buồn nôn do ăn uống khó tiêu.
  • Giúp giã rượu.
  • Điều trị lỵ, dịch tả và đau dạ dày.
  • Điều trị nhiễm khuẩn, uốn ván.
  • Giúp giảm tê phù.
  • Giúp chống co thắt (3) (4) (5).

Liều lượng: mỗi ngày, lấy từ 3 – 10 g củ riềng nếp nấu lấy nước uống (6).

Thông tin thêm về hồng đậu khấu

  • Về tinh dầu từ củ riềng nếp: Kết quả thử nghiệm in vitro và in vivo cho thấy tinh dầu thu được từ củ riềng nếp (ở dạng khô và dạng tươi) đều có tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm và long đờm mạnh (5).
  • Về củ riềng nếp: Ở Châu Âu, củ riềng nếp được ghi trong từ điển y học của nhiều nước với các công dụng chủ đạo là: điều trị khó tiêu, đầy hơi, ung thư miệng, dịch tả, giúp long đờm và lợi tiêu hóa sau khi sinh nở. Với người Ả Rập, thuốc này còn được dùng để kích dục. Ở Lào, Trung Quốc và Campuchia, củ riềng nếp được biết đến như vị thuốc chống co giật, gây trung tiện, điều trị lỵ và viêm phế quản. Ở Thái Lan, củ riềng nếp được biết đến với tác dụng lọc máu (5).
  • Bên cạnh đó, theo tạp chí Applied Biochemistry and Biotechnology thì các chiết xuất metanol, axeton và ete dietyl từ riềng nếp còn có thể chống lại các vi khuẩn như: tụ cầu vàng Staphylococcus aureus, vi khuẩn gram âm Enterobacter aerogene, vi khuẩn Escherichia coli MTCC 1563, vi khuẩn Streptococcus epidermis… và nhiều loại vi khuẩn khác. Trong đó, chiết xuất metanol cho thấy hoạt tính cao nhất (7). Ngoài ra, theo tạp chí Fitoterapia, trong rễ củ cây riềng nếp còn có các hoạt chất giúp hạ đường huyết ở thỏ bình thường (nhưng không làm giảm đáng kể lượng đường trong máu ở thỏ bị tiểu đường do alloxan) (8).
  • Về lá riềng nếp: Dân gian còn dùng lá riềng nếp điều chế thành dạng cao bôi ngoài da để điều trị dị ứng và ngứa da. Ngoài ra, nước sắc từ lá riềng nếp cũng được biết đến với tác dụng làm giảm thấp khớp (nấu nước tắm) (5).
Nguồn tham khảo
  1. 红豆蔻, https://baike.baidu.com/item/%E7%BA%A2%E8%B1%86%E8%94%BB/743665, ngày truy cập: 25/ 11/ 2020.
  2. Riềng nếphttps://vi.wikipedia.org/wiki/Ri%E1%BB%81ng_n%E1%BA%BFp, ngày truy cập: 25/ 11/ 2020.
  3. Phạm Thiệp – Lê Văn Thuần – Bùi Xuân Chương, Cây thuốc bài thuốc và biệt dược, NXB Y học, 2000, trang 248.
  4. Nhiều tác giả, Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam, tập 2, NXB Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội, 2004, trang 630.
  5. Đỗ Tất Lợi, Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nxb Y học, 1999, trang 387.
  6. Củ riềng (cao lương khương) kích thích tiêu hóa, giảm đau bụng kinh niên, https://caythuoc.org/cu-rieng-kich-thich-tieu-hoa-va-dieu-tri-dau-bung-kinh-nien.html, ngày truy cập: 25/ 11/ 2020.
  7. Antibacterial Activity of Alpinia galanga (L) Willd Crude Extracts, https://link.springer.com/article/10.1007/s12010-009-8900-9, ngày truy cập: 26/ 11/ 2020.
  8. Hypoglycaemic activity of Alpinia galanga rhizome and its extracts in rabbits, https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0367326X02002356, ngày truy cập: 26/ 11/ 2020.

Nếu thấy bài viết trên có ích, các bạn hãy chia sẻ trên Facebook cho người thân và bạn bè mình biết nhé. Cảm ơn bạn!


*Lưu ý: Tác dụng của sản phẩm có thể tùy thuộc vào cơ địa mỗi người

*Giá trên chưa bao gồm phí vận chuyển Bưu điện, tham khảo Giá cước vận chuyển

Gửi thuốc toàn quốc, giao thuốc tận nơi <---> Nhận thuốc rồi mới thanh toán tiền.

XEM THÊM

Gửi câu hỏi cần giải đáp:

Hỏi B.sĩ
GỌI
Messenger