🏠 HomeCây thuốc nam
Thói quen uống nước ấm vào buổi sáng – khoa học hay lỗi thời?
Uống một cốc nước ấm khi vừa thức giấc đã trở thành thói quen của nhiều người. Một số người vẫn rỉ tai nhau rằng nước ấm “làm sạch cơ thể”, “tăng sức đề kháng” hay thậm chí “giảm cân” và “giải độc”. Tuy nhiên, dưới góc nhìn khoa học hiện đại, nhiệt độ của nước có thực sự quan trọng hay đơn giản chỉ là một thói quen dễ chịu?
Nước – nền tảng của cơ thể
Cơ thể người trưởng thành chứa khoảng 60 % là nước. Nước giúp điều hòa nhiệt độ, vận chuyển chất dinh dưỡng, bôi trơn khớp, hỗ trợ tiêu hoá và loại bỏ chất thải qua mồ hôi, nước tiểu và hơi thở. Nếu thiếu nước, chúng ta có thể bị mất nước nhẹ với các triệu chứng như khô miệng, mệt mỏi, nhức đầu và nước tiểu sẫm màu[1]. Các hướng dẫn sức khỏe ở Mỹ gợi ý mỗi người khoẻ mạnh nên uống khoảng 4–6 cốc nước mỗi ngày, tùy vào giới tính, tuổi, mức độ vận động, tình trạng bệnh lý và khí hậu[2]. Trang tư vấn của CDC nhấn mạnh rằng uống đủ nước giúp giữ nhiệt độ cơ thể bình thường, bôi trơn khớp, bảo vệ mô, hỗ trợ tiêu hoá và ngăn táo bón[3].
Nước ấm so với nước lạnh – khác biệt có đáng kể?
Nhiều người tin rằng uống nước ấm vào buổi sáng tốt hơn nước lạnh. Các chuyên gia dinh dưỡng của Bệnh viện Northside (Mỹ) cho biết hầu hết các lợi ích gắn với nước ấm đều bị thổi phồng và không có bằng chứng rằng nước ấm tốt hơn nước mát. Tại đây, người ta chỉ ra rằng sự khác biệt chủ yếu nằm ở cảm giác: một số người thấy nước ấm “dễ chịu cho dạ dày” khi bụng trống, nên sẽ uống được nhiều nước hơn[4]. Chuyên gia dinh dưỡng của đại học Virginia (UVA) cũng cho rằng chưa có nhiều nghiên cứu so sánh trực tiếp nước ấm với nước lạnh, và việc lựa chọn nhiệt độ nên dựa vào sở thích cá nhân[5].
Khi nào nước ấm thực sự hữu ích?
Mặc dù nước ấm không phải “thần dược”, một số nghiên cứu nhỏ cho thấy lợi ích nhất định trong những trường hợp cụ thể:
- Hỗ trợ tiêu hoá và nhu động ruột: Bài viết của Northside cho biết nước ấm có thể làm giãn cơ trơn của đường tiêu hoá và kích thích nhu động ruột, nhờ đó giúp giảm chướng bụng hoặc táo bón[6]. Nghiên cứu ngẫu nhiên ở bệnh nhân sau mổ cắt túi mật (60 người) ghi nhận rằng uống 200 ml nước ấm 37°C sau phẫu thuật giúp người bệnh xì hơi sớm hơn (11 ± 4,2 giờ so với 18,6 ± 6 giờ ở nhóm đối chứng), cho thấy nước ấm có thể kích thích ruột hoạt động lại nhanh hơn[7].
- Giảm co thắt thực quản ở bệnh nhân rối loạn vận động: Ở bệnh nhân mắc chứng co thắt thực quản hoặc achalasia, uống nước lạnh có thể làm tăng áp lực cơ vòng thực quản khiến nuốt khó. Một tổng quan trên tạp chí Journal of Neurogastroenterology and Motility cho thấy nước nóng giúp giảm áp lực cơ vòng, rút ngắn thời gian co bóp và cải thiện triệu chứng nuốt nghẹn ở khoảng 58 % bệnh nhân[8]. Trong một nghiên cứu khác với 12 bệnh nhân achalasia chưa điều trị, uống nước nóng (50 ℃) giảm áp lực cơ vòng và thời gian co bóp, còn nước lạnh (2 ℃) thì làm tăng áp lực[9]. Những kết quả này gợi ý nước ấm có thể là biện pháp hỗ trợ đơn giản cho người gặp rối loạn thực quản.
- Giảm khó chịu đường hô hấp trên: Nghiên cứu kinh điển năm 1978 ghi nhận uống nước nóng hoặc súp nóng giúp tăng vận tốc dịch nhầy mũi (từ 6,2 mm/phút lên 8,4 mm/phút sau 5 phút), trong khi uống nước lạnh làm giảm vận tốc[10]. Điều này cho thấy nước nóng có thể giúp chất nhầy loãng hơn và dễ tống xuất. Một nghiên cứu khác năm 2008 trên bệnh nhân cảm cúm cho thấy uống đồ uống nóng mang lại cảm giác thông thoáng mũi và giảm ho, hắt hơi, đau họng tốt hơn uống cùng loại nước ở nhiệt độ phòng, dù không làm thay đổi rõ rệt luồng khí đo bằng máy[11]. Vì vậy, trong những ngày cảm lạnh, một cốc nước ấm hoặc trà nóng có thể giúp bạn dễ chịu hơn.
- Cải thiện cảm giác lạnh và giảm run: Thí nghiệm năm 2017 về điều hòa thân nhiệt ghi nhận uống nước 52 ℃ nhanh chóng giảm chuyển hóa và giảm run cơ khi cơ thể bị lạnh, trong khi uống nước lạnh làm tăng run[12]. Tuy hiệu quả chỉ kéo dài khoảng 10 phút, nước ấm có thể giúp bạn cảm thấy ấm áp hơn trong buổi sáng mùa đông.
Những lợi ích bị thổi phồng
Bên cạnh những tác dụng vừa nêu, nhiều “lời đồn” về nước ấm không có cơ sở khoa học:
| Lời đồn | Lập luận khoa học |
| Uống nước ấm làm giảm cân hoặc giảm mỡ bụng. | Các chuyên gia dinh dưỡng của Northside khẳng định không có bằng chứng nước ấm đốt cháy mỡ; giảm cân phụ thuộc vào cân bằng năng lượng và vận động[13]. Nước (dù nóng hay lạnh) có thể tạo cảm giác no và giúp thay thế thức uống nhiều calo, nhưng nhiệt độ không ảnh hưởng đáng kể tới quá trình trao đổi chất[14]. |
| Nước ấm “thải độc” cơ thể. | Gan và thận mới là cơ quan loại bỏ độc tố. Bài viết của UVA nhấn mạnh nước chỉ hỗ trợ các cơ quan này hoạt động tốt khi bạn đủ nước; nhiệt độ không giúp “đào thải độc tố”[15]. |
| Nước ấm chữa đau họng. | Nước ấm có thể làm dịu niêm mạc và giảm cảm giác rát[16], nhưng không tiêu diệt được vi khuẩn hoặc virus gây viêm họng[16]. |
| Uống nước ấm làm đẹp da và giải độc gan. | Nghiên cứu chưa chứng minh điều này. Uống đủ nước ở bất kỳ nhiệt độ nào giúp duy trì độ ẩm và độ đàn hồi của da, nhưng nước ấm không “làm sạch” gan hay da tốt hơn nước lạnh[17]. |
| Nước ấm chữa đau bụng kinh hoặc thư giãn cơ. | Tác dụng giảm đau cơ và kinh chủ yếu đến từ nhiệt tác động ngoài (chườm ấm) làm giãn mạch và giảm co cơ; uống nước ấm không có bằng chứng rõ ràng cải thiện đau bụng kinh[18]. |
Mối nguy tiềm ẩn: đừng quá nóng
Uống nước nóng hổi có thể gây bỏng miệng và cổ họng. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc WHO từng cảnh báo rằng uống các đồ uống quá nóng (≥65 ℃ hoặc 150 ℉) có thể tăng nguy cơ ung thư thực quản. Một tổng quan của Harvard Health cho biết hầu như mọi loại đồ uống, kể cả nước, nếu uống ở nhiệt độ trên 150 ℉, đều có thể làm tổn thương niêm mạc thực quản và tăng nguy cơ ung thư[19]. Vì vậy, nếu thích nước ấm, bạn chỉ nên uống ở mức ấm vừa (khoảng 37–50 ℃) để tránh rủi ro.
- Tham khảo thêm: Sự quan trọng của nguồn nước sạch với người bệnh suy thận
Kết luận: thói quen dễ chịu, không phải phép màu
Những bằng chứng hiện có cho thấy uống nước ấm vào buổi sáng không phải là “lỗi thời”, nhưng nó cũng không phải bí quyết thần kỳ. Lợi ích chính của thói quen này nằm ở việc bổ sung nước sau một đêm dài, giúp cơ thể bù nước, hỗ trợ tiêu hoá, giảm cảm giác khô họng và mang lại sự ấm áp, thư giãn. Nước ấm có thể giúp một số người dễ uống hơn, giúp họ uống đủ nước và tránh táo bón hoặc khó nuốt. Ngoài ra, nước ấm có thể giảm nhẹ các triệu chứng cảm lạnh nhờ làm loãng đàm nhớt, và hỗ trợ một số người mắc rối loạn vận động thực quản.
Tuy nhiên, hầu hết các “công dụng” được đồn thổi như giảm cân, thải độc, làm đẹp da hay chữa bệnh đều không có bằng chứng vững chắc. Nhiệt độ nước ảnh hưởng ít hơn nhiều so với số lượng nước bạn nạp vào và lối sống tổng thể. Vì vậy, hãy uống nước theo cách khiến bạn thoải mái – ấm nhẹ, nguội hay mát – miễn là bạn cung cấp đủ nước cho cơ thể và tránh uống nước quá nóng. Đó mới là hành vi khoa học và thiết thực.
Nguồn tham khảo
- [1] [5] [15] Warm Water in the Morning: Is It Healthier? https://www.uvahealth.com/healthy-balance/warm-water-healthier-myths-facts/
- [2] How much water should I drink a day? – Harvard Health https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/how-much-water-should-you-drink
- [3] About Water and Healthier Drinks | Healthy Weight and Growth | CDC https://www.cdc.gov/healthy-weight-growth/water-healthy-drinks/index.html
- [4] [6] [13] [16] Drinking warm water: What you should know | Northside Hospital https://www.northside.com/about/news-center/article-details/drinking-warm-water-what-you-should-know
- [7] The Effect of Warm Water Intake on Bowel Movements in the Early Postoperative Stage of Patients Having Undergone Laparoscopic Cholecystectomy: A Randomized Controlled Trial – PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27684632/
- [8] [9] Hot Water Swallows May Improve Symptoms in Patients With Achalasia – PMC https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3479247/
- [10] Effects of drinking hot water, cold water, and chicken soup on nasal mucus velocity and nasal airflow resistance – PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/359266/
- [11] 1869_Editorial.pdf https://www.rhinologyjournal.com/Rhinology_issues/719.pdf
- [12] Staying warm in the cold with a hot drink: The role of visceral thermoreceptors – PMC https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5489010/
- [14] Drinking Warm Water in the Morning: Benefits & Guide | BodySpec https://www.bodyspec.com/blog/post/drinking_warm_water_in_the_morning_benefits_guide
- [17] [18] Will drinking hot water help me lose weight, clear my skin or treat cramps? https://theconversation.com/will-drinking-hot-water-help-me-lose-weight-clear-my-skin-or-treat-cramps-274950
- [19] Beverage temperature tied to cancer risk – Harvard Health https://www.health.harvard.edu/healthy-aging-and-longevity/beverage-temperature-tied-to-cancer-risk
