🏠 HomeSống khỏe mỗi ngày
Cảnh báo! lạm dụng trà atiso có thể gây suy thận
Atiso là gì và vì sao người Việt yêu thích?
Atiso (tên khoa học Cynara scolymus) là một loài cây thuộc họ Cúc được trồng nhiều ở khu vực Đà Lạt. Lá, hoa và rễ của cây đều được dùng làm dược liệu hoặc chế biến thành trà. Từ thời Ai Cập cổ đại, atiso đã được sử dụng như một thảo dược hỗ trợ tiêu hóa[1]. Ngày nay, người Việt ưa chuộng trà atiso không chỉ vì hương vị thanh mát mà còn vì nhiều lợi ích sức khỏe được khoa học ghi nhận.
Công dụng của trà atiso
Giàu chất chống oxy hóa, hỗ trợ phòng chống ung thư và bệnh tim
Atiso là loại thực vật có hàm lượng chất chống oxy hóa cao – đứng thứ 7/1.000 loại thực phẩm[2]. Các polyphenol, quercetin và rutin trong atiso được chứng minh giúp ngăn ngừa ung thư bằng cách làm chậm hoặc đảo ngược sự phát triển của tế bào ung thư[3]. Ngoài ra, vitamin C trong atiso cũng giúp giảm nguy cơ một số loại ung thư[4]. Nhờ các chất chống oxy hóa này, trà atiso được xem như thức uống giúp bảo vệ cơ thể khỏi tổn thương gốc tự do.
Đối với sức khỏe tim mạch, các thành phần trong lá atiso có thể giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL)[5]. Nhiều nghiên cứu tổng hợp cho thấy chiết xuất lá atiso giúp giảm tổng cholesterol và LDL[6]. Luteolin – một chất chống oxy hóa trong atiso – có thể ức chế quá trình hình thành cholesterol và thúc đẩy cơ thể xử lý cholesterol hiệu quả hơn[7]. Nhờ đó, sử dụng trà atiso vừa phải có thể hỗ trợ giảm nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.
Giúp điều hòa huyết áp và hỗ trợ chức năng gan
Atiso là nguồn kali dồi dào; kali giúp bình thường hóa tác động của việc thừa muối và có lợi cho người bị tăng huyết áp[8]. Một số nghiên cứu trên chiết xuất atiso cũng cho thấy tác dụng giảm huyết áp và thúc đẩy enzyme eNOS giúp mở rộng mạch máu[9]. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu sử dụng chiết xuất lá atiso; tác dụng của trà pha từ hoa hoặc lá khô có thể nhẹ hơn, vì chưa rõ liệu ăn uống atiso nguyên chất có đem lại hiệu quả tương tự[10].
Một điểm đáng chú ý là atiso chứa cynarin và silymarin, hai chất chống oxy hóa có khả năng cải thiện sức khỏe của gan bằng cách kích thích gan tiết mật, giảm độc tố và thúc đẩy tái tạo tế bào[11]. Một nghiên cứu năm 2018 ghi nhận 600 mg chiết xuất lá atiso mỗi ngày trong hai tháng giúp cải thiện chức năng gan ở bệnh nhân gan nhiễm mỡ[12]. Vì thế, uống trà atiso đúng liều lượng có thể hỗ trợ thải độc gan và giảm cảm giác đầy bụng do uống rượu[13].
Hỗ trợ tiêu hóa và cung cấp dưỡng chất
Atiso rất giàu chất xơ; trong 100 g hoa atiso tươi, phần lớn là nước nhưng vẫn có chất xơ, protein và khoáng chất[14]. Chất xơ giúp giảm táo bón, tăng cường hệ vi khuẩn đường ruột và làm sạch cholesterol dư thừa[15]. Thêm vào đó, atiso có chứa inulin, một dạng prebiotic giúp cải thiện hệ vi sinh đường ruột[16] và có thể giảm triệu chứng khó tiêu như đầy hơi, buồn nôn[17]. WebMD cũng ghi nhận artichoke chứa các hóa chất giúp giảm buồn nôn và khí hơi và được dùng để hỗ trợ tiêu hóa[18].
Về dinh dưỡng, mỗi chén (170 g) atiso nấu chín cung cấp chất xơ, protein, folate, vitamin C và khoáng chất như magie, phospho và kali[19]. Đây là lý do atiso được xem như một thực phẩm bổ dưỡng, góp phần tăng cường hệ miễn dịch và sức khỏe xương.
Những sự thật và lưu ý quan trọng
Không nên lạm dụng
Mặc dù atiso tốt cho sức khỏe, lạm dụng trà atiso có thể gây hại. Theo bác sĩ Y học cổ truyền tại Vinmec, uống quá 2 lít trà atiso mỗi ngày hoặc sử dụng liên tục thời gian dài có thể gây mất cân bằng điện giải, làm tăng đào thải hoạt chất và giảm hấp thu vi chất như kali, canxi, dẫn tới suy thận[20]. Nếu uống thay nước lọc, atiso khiến gan tiết dịch mật quá mức, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan[21].
Atiso còn có tác dụng co thắt túi mật để đẩy mật xuống ruột. Uống với liều lượng lớn sẽ gây co thắt cơ trơn đường tiêu hóa, dẫn đến chướng bụng, đầy hơi và khó tiêu[22]. Ngoài ra, vì atiso giàu sắt, dùng quá nhiều có thể gây thừa sắt, thiếu vi chất khác như crom, kẽm, mangan và khiến chán ăn, mệt mỏi[23].
WebMD cũng cảnh báo artichoke dùng bằng đường uống có thể gây đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy và phản ứng dị ứng ở người nhạy cảm[24]. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên dùng ở liều thực phẩm vì chưa đủ bằng chứng về an toàn[25]. Những người có tắc nghẽn ống mật cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, vì artichoke có thể kích thích tiết mật và làm nặng thêm bệnh lý này[26]. Người dị ứng với các loài thuộc họ Cúc (Asteraceae) như ragweed, cúc họa mi cũng nên tránh[27].
Dùng đúng liều lượng
Các bác sĩ Vinmec khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên dùng 10–20 g atiso tươi sắc nước hoặc 5–10 g atiso khô mỗi ngày. Với trà túi lọc, nên uống 2–3 túi/ngày và chỉ dùng khoảng 10 ngày liên tiếp, sau đó nghỉ rồi mới sử dụng tiếp[28]. Mức liều này giúp tận dụng lợi ích mà không gây hại cho thận, gan và hệ tiêu hóa.
Không phải là “thần dược” trị bệnh
Trà atiso mang lại nhiều lợi ích nhưng không phải là thuốc chữa bệnh. Nhiều nghiên cứu về atiso sử dụng chiết xuất lá với hàm lượng cao; do đó, hiệu quả của trà pha loãng có thể thấp hơn[10]. Bạn không nên coi trà atiso là phương thức duy nhất để giải độc gan hay phòng bệnh, mà nên kết hợp với chế độ ăn lành mạnh, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Có thể kết luận
Trà atiso là thức uống thiên nhiên thơm mát, giàu chất chống oxy hóa, chất xơ và khoáng chất. Các nghiên cứu cho thấy atiso có thể giảm cholesterol, hỗ trợ hạ huyết áp, bảo vệ gan và cải thiện tiêu hóa[5][6]. Tuy nhiên, uống quá nhiều trà atiso lại có thể gây suy thận, vấn đề về gan, chướng bụng và chán ăn[29]. Do đó, bạn hãy sử dụng trà atiso đúng liều lượng, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có bệnh lý nền. Đừng xem đây như “thần dược” mà hãy coi trà atiso như một món quà từ thiên nhiên giúp bổ sung dưỡng chất và làm mát cơ thể khi được dùng hợp lý.
Nguồn tham khảo
- [1] [2] [3] [4] [5] [8] [11] [13] [14] [15] Công dụng của atisô: Lợi ích toàn diện cho sức khỏe • Hello Bacsi https://hellobacsi.com/duoc-lieu/thao-duoc/10-cong-dung-bat-ngo-cua-atiso-ban-khong-nen-bo-qua/
- [6] [7] [9] [10] [12] [16] [17] [19] Top 8 Health Benefits of Artichokes and Artichoke Extract https://www.healthline.com/nutrition/artichoke-benefits
- [18] [24] [25] [26] [27] Artichoke: Overview, Uses, Side Effects, Precautions, Interactions, Dosing and Reviews https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-842/artichoke
- [20] [21] [22] [23] [28] [29] Tác hại khi lạm dụng atiso | Vinmec https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/tac-hai-khi-lam-dung-atiso-vi
📞 Yêu cầu gọi lại
🌿 Vị thuốc có thể bạn quan tâm
Đã bán: 2
Đã bán: 25
Đã bán: 2
