Tải ngay: App cây thuốc Android

Cốc nha (mầm lúa phơi khô) điều trị chướng bụng, tiêu hóa kém

Lúa nảy mầm

Vào mùa mưa, do thời tiết hàn lạnh nên nhiều người mắc phải các chứng lạnh bụng, đầy bụng, khó tiêu. Với những người đang bị các bệnh về dạ dày thì lại càng khổ sở hơn. Vậy, có loại thuốc Đông y nào tốt cho dạ dày không?

Trong bài viết này, mình xin chia sẻ cùng các bạn một vị thuốc rất quen thuộc mà ai cũng biết. Vị thuốc ấy là cốc nha (谷芽). Vâng, nói nôm na thì đó chính là hạt lúa mọc mầm.

Về công dụng thì vị thuốc này nuôi dưỡng tạng phủ chứ không công phạt bệnh. Theo nguyên lý Đông y, khi tạng phủ khỏe mạnh thì bệnh cũng sẽ bị đánh đuổi.

Vài nét về cốc nha, cốc nha được làm như thế nào?

Ở mỗi trạng thái sinh trưởng, bản thân cơ thể thực vật sẽ sản sinh một số hoạt chất sinh học khác nhau.

Vận dụng điều này, ông bà ta đã dùng nhiều loại mầm hạt khác nhau để làm thuốc như mầm đậu, mầm lúa tẻ, mầm lúa mạch…

Cốc nha là mầm hạt lúa tẻ đã phơi khô

Mầm hạt lúa tẻ đã phơi khô

Theo y học cổ truyền, mầm lúa tẻ (hạt lúa mà chúng ta xay gạo ăn hàng ngày) có thể dùng làm thuốc bằng cách ủ hạt lúa cho nảy mầm, khi mầm bắt đầu từ màu trắng chuyển sang màu xanh thì vớt ra phơi khô (1).

Ở nước ta, do không có lúa mạch để làm mạch nha (mầm lúa mạch phơi khô) nên người ta dùng cốc nha thay cho mạch nha giúp dễ tiêu hóa.

Cốc nha (mầm lúa tẻ phơi khô) có công dụng gì?

Như trên đã nói, cốc nha có chức năng nổi trội nhất là nuôi dưỡng dạ dày. Không chỉ chứa chất men amylase, trong cốc nha còn chứa một lượng tinh bột, chất béo, chất đạm và các vitamin như B, C, E…

Về tính vị thì cốc nha có vị ngọt và có tính ôn (ấm). Khi đi vào Tỳ – Vị, vị thuốc này sẽ làm ấm bao tử và kích thích quá trình tiêu hóa. Vì vậy, nó thường được dùng trong các trường hợp như:

  • Bồi bổ cho những người ăn uống khó tiêu, chán ăn.
  • Điều trị các bệnh phù (do thiếu vitamin).
  • Điều trị tiêu hóa kém.
  • Điều trị trướng bụng do tỳ vị hư nhược, thức ăn tích đọng (1).

Liều dùng: mỗi ngày lấy từ 10 – 15 g sắc lấy nước uống hoặc tán bột uống (nên sao nhẹ trước khi sắc để tăng công dụng thúc đẩy tiêu hóa) (1) (2).

Cốc nha

Cốc nha

Những bài thuốc kết hợp điều trị các bệnh về đường tiêu hóa

Như đã nói, cả mạch nha và cốc nha đều có công dụng thúc đẩy tiêu hóa. Vì vậy, trong các bài thuốc kết hợp, bạn sẽ thường xuyên thấy hai vị thuốc này được dùng chung.

1. Điều trị tiêu hóa kém, thức ăn tích đọng gây trướng bụng

Cách 1:

  • Chuẩn bị: 10 g mầm lúa tẻ phơi khô (đem sao lên), 10 g mạch nha (cũng sao lên nhưng chỉ sao sơ qua), 10 g thần khúc (sao lên cho hơi ngả màu sém sém), 10 táo mèo (tức sơn tra, cũng sao sém sém) và 6 g hạt già của cây củ cải (tức la bạc tử).
  • Thực hiện: Sau khi sao xong, ta cho các vị thuốc trên vào ấm và sắc lấy nước uống như cách sắc thông thường (1).

Cách 2:

  • Chuẩn bị: 10 g mầm lúa tẻ phơi khô (sao sơ qua), 6 g kê nội kim (màng mề gà), 6 g cam thảo Bắc (chích) và 6 g thương truật.
  • Thực hiện: nấu lấy nước uống mỗi ngày một thang (2).

2. Điều trị tiêu chảy, nôn, tiêu hóa kém do tỳ vị hư nhược

  • Chuẩn bị: 15 g mầm lúa tẻ phơi khô (sao nhẹ), 3 g sa nhân, 6 g cam thảo chích và 10 g bạch truật.
  • Thực hiện: nấu lấy nước uống mỗi ngày một thang, kiên trì trong nhiều ngày liên tiếp (1).

Thông tin thêm về cốc nha

  • Phương pháp sơ chế: Nếu để ý, bạn sẽ thấy rằng trong các bài thuốc kể trên, bài thuốc nào cũng dùng cốc nha ở dạng đã sao lên (sao nhẹ). Đó là vì đặc tính của vị thuốc này: khi không sao thì có tác dụng hòa trung (gọi là Sinh cốc nha), sao lên thì giúp dễ tiêu (gọi là Sao cốc nha) và khi sao cháy đen thì giúp hóa tan tích tụ (gọi là Tiêu cốc nha) (3).
  • Liều lượng: thông thường, cốc nha được dùng với liều dưới 15 g. Tuy nhiên, trong trường hợp đặc biệt, các thầy thuốc có thể kê đơn lên đến 30 g (3).
  • Nguyên liệu: Ở Trung Quốc, vị thuốc cốc nha có thể được làm từ mầm các giống lúa tẻ (Oryza sativa) hoặc mầm hạt kê vàng (Setaria italica) (4).
Nguồn tham khảo
  1. Phạm Thiệp – Lê Văn Thuần – Bùi Xuân Chương, Cây thuốc bài thuốc và biệt dược, NXB Y học, 2000, trang 168.
  2. Võ Văn Chi, Cây thuốc An Giang, Ủy ban Khoa học và kỹ thuật An Giang, 1991, trang 335.
  3. Cốc nha, http://www.baophuyen.com.vn/portals/0/quangcao/TRACUUDONGDUOC/TUDIEN/THUOC/COCNHA.HTM, ngày truy cập: 03/ 07/ 2020.
  4. 生谷芽, https://baike.baidu.com/item/%E8%B0%B7%E8%8A%BD, ngày truy cập: 03/ 07/ 2020.

Nếu thấy bài viết trên có ích, các bạn hãy chia sẻ trên Facebook cho người thân và bạn bè mình biết nhé. Cảm ơn bạn!


*Lưu ý: Tác dụng của sản phẩm có thể tùy thuộc vào cơ địa mỗi người

*Giá trên chưa bao gồm phí vận chuyển Bưu điện, tham khảo Giá cước vận chuyển

Gửi thuốc toàn quốc, giao thuốc tận nơi <---> Nhận thuốc rồi mới thanh toán tiền.

XEM THÊM

Gửi câu hỏi cần giải đáp:

GỌI
Messenger
Hỏi B.sĩ