🏠 HomeCây thuốc nam
Cây săng lẻ và bài thuốc trị nấm ngoài da, trị bỏng
Cây săng lẻ là loài cây thân gỗ lớn, được giới sành cây cảnh đặc biệt yêu thích vì những đặc tính ưu việt của loài cây này. Không chỉ thế, săng lẻ còn là một loại thảo dược quý với những công dụng ít người biết.
Thông tin chung
1. Tên gọi
Tên khoa học: Lagerstroemia calyculata Kurz, họ Tử vi.
Săng lẻ còn có tên gọi khác là bằng lăng ổi; vùng đồng bào dân tộc Ra Đê ở Tây Nguyên còn gọi là cây thao lao…
2. Hình dáng kích thước
Là loại cây thân gỗ lớn, có thể cao đến 30–40m với đường kính thân tới 1m. Cây có bộ rễ chắc khoẻ, thân mọc thẳng từ gốc đến ngọn. Lá thon nhọn, dạng mũi mác; hoa màu tím với 6 cánh đều nhau; quả hình nang trứng dài khoảng 1,2cm.
3. Nơi phân bố
Săng lẻ mọc rải rác ở các vùng miền núi, nhiều nhất tại Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình và một số tỉnh Tây Nguyên. Đặc biệt, xã Tam Quang (Nghệ An) có cả một khu rừng săng lẻ hàng trăm năm tuổi — một điểm du lịch khá thú vị của tỉnh.
4. Thu hái và chế biến
Bộ phận dùng gồm vỏ thân, cành con và lá. Nhân dân thường thu hái rồi nấu thành cao lỏng để sử dụng. Một số nơi dùng dưới dạng nước sắc.
Ngoài giá trị dược liệu, săng lẻ còn là cây cảnh được ưa chuộng, nhiều cây có giá lên tới hàng trăm triệu đồng nhờ vẻ đẹp hùng vĩ và ý nghĩa phong thuỷ đặc biệt.
5. Thành phần hoá học
Trong vỏ thân và lá có các nhóm chất chính: alcaloid, flavonoid, tanin, saponin, coumarin và sterol.
Theo “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” GS. Đỗ Tất Lợi (1), nghiên cứu của Hoàng Như Mai (1983) cho thấy: thành phần dược chất trong vỏ thân và lá, hoa khá giống nhau, nhưng vỏ thân được cho là có hàm lượng cao hơn.
6. Tác dụng theo nghiên cứu dược lý
- Kháng khuẩn (được đánh giá mạnh hơn một số dược liệu như chút chít, bạch hạc, nhựa chuối tiêu…)
- Kháng nấm ngoài da đối với:
- Nấm Candida albicans
- Nấm Trichophyton rubrum
- Nấm Trichophyton gypseum
- Nấm Epidermophyton inguinale (1)
- Giảm viêm, hỗ trợ liền sẹo trong bỏng
Công dụng của cây săng lẻ
Theo kinh nghiệm dân gian, săng lẻ được dùng để:
- Trị nấm ngoài da
- Trị hắc lào
- Trị lỵ trực khuẩn
- Trị bỏng
Cách dùng – liều dùng
1. Thuốc trị nấm ngoài da, hắc lào từ vỏ thân săng lẻ
Hiện nay trên thị trường hầu như không còn thuốc hay cồn săng lẻ trị nấm. Nếu bạn gặp tình trạng nấm ngứa ngoài da, đã dùng thuốc bôi nhưng không khỏi, có thể tham khảo bài thuốc sau:
- Chuẩn bị: 1kg vỏ thân săng lẻ
- Thực hiện: Đun với khoảng 2 lít nước, cô lại còn khoảng 200ml, chắt ra chai dùng dần.
- Cách dùng: Bôi 2–3 lần/ngày lên vùng da bị nấm. Có thể kết hợp tắm lá săng lẻ hằng ngày. Dùng liên tục 1 tháng sẽ có hiệu quả.
2. Bài thuốc trị bỏng
- Thực hiện: 1kg vỏ thân thái mỏng, sắc với 2 lít nước, cô đặc còn khoảng 100ml, lọc lấy cao lỏng.
- Cách dùng: Khi dùng hâm ấm cao lên khoảng 60°C rồi bôi lên vết bỏng, mỗi ngày 1 lần.
3. Bài thuốc trị lỵ trực khuẩn
Dùng 10–15g vỏ thân khô sắc lấy 300ml nước uống trong ngày. Uống liên tục khoảng 2 tuần.
Cây săng lẻ – loài thảo dược thân gỗ lớn với vẻ đẹp hùng vĩ, không chỉ tô điểm cho cảnh quan mà còn là một vị thuốc quý được thiên nhiên ban tặng. Hãy cùng bảo tồn và khám phá thêm những giá trị tiềm ẩn mà loài cây này mang lại cho sức khỏe và cuộc sống của chúng ta bạn nhé.
Nguồn tham khảo
- Bài viết có tham khảo thông tin tại cuốn “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của GS Đỗ Tất Lợi.
- Tạp trí khoa học lâm nghiệp: https://vafs.gov.vn/vn/wp-content/uploads/sites/2/2023/01/Bai-14.-Vu-Th-Hong-Tham.pdf
- Sử dụng hình ảnh tại “Lagerstroemia calyculata Kurz cây và vỏ cây, ở Thái Lan bức ảnh sẵn có” https://www.istockphoto.com/vi/anh/lagerstroemia-calyculata-kurz-c%C3%A2y-v%C3%A0-v%E1%BB%8F-c%C3%A2y-%E1%BB%9F-th%C3%A1i-lan-gm1035083040-277127578
- Sử dụng hình ảnh tại https://vncreatures.net/chitiet.php?page=6&loai=2&ID=2220
