7 thực phẩm từ Trung Quốc chứa chất vàng ô và phụ gia độc hại

Trong những năm gần đây, nhiều vụ bê bối về an toàn thực phẩm xuất xứ Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại toàn cầu. Ở châu Á, các cơ quan quản lý liên tục phát hiện những lô thực phẩm nhập khẩu bị pha trộn thuốc nhuộm công nghiệp vàng ô (Auramine O) hay các phụ gia cấm khác. Vàng ô là chất nhuộm dùng trong ngành dệt và sơn; Tổ chức Y tế Thế giới xếp nó vào nhóm các chất có nguy cơ gây ung thư cho người, do đó việc sử dụng trong thực phẩm bị cấm hoàn toàn. Bài viết dưới đây tổng hợp bảy mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc từng bị các cơ quan uy tín cảnh báo vì chứa vàng ô hoặc phụ gia độc hại và nêu lý do vì sao gia đình bạn nên tránh.

1. Tỏi Trung Quốc bị tẩm methyl bromide và tẩy trắng

Nhiều người tiêu dùng chuộng tỏi có củ lớn, vỏ trắng nhưng ít biết rằng loại tỏi được nhập khẩu đại trà từ Trung Quốc thường bị xử lý bằng hóa chất trước khi xuất khẩu. Báo Economic Times dẫn lời giáo sư Nirmalya Chandra (Đại học Jadavpur, Ấn Độ) cho biết: tỏi Trung Quốc “được xử lý bằng thuốc diệt nấm chứa methyl bromide để ngăn nấm mốc trong nhiều tháng và bị tẩy trắng bằng clo nhằm diệt côn trùng, ngăn mầm mọc và làm củ tỏi trắng hơn”[1]. Báo cũng cảnh báo loại tỏi này có thể chứa dư lượng thuốc trừ sâu cao và hàm lượng allicin – hợp chất quý giúp kháng khuẩn – thấp hơn so với tỏi thường[2]. Methyl bromide là chất diệt nấm độc hại, có thể gây tổn thương hệ thần kinh và hô hấp nếu tồn dư trong thực phẩm.

2. Nấm Enoki xuất xứ Trung Quốc nhiễm khuẩn Listeria

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã mở rộng lệnh cảnh báo nhập khẩu đối với nấm enoki từ Trung Quốc sau khi hàng loạt mẫu sản phẩm bị phát hiện nhiễm vi khuẩn Listeria monocytogenes. Trong thông báo tháng 3 năm 2023, FDA cho biết từ tháng 10 /2020 đến tháng 2 /2023, cơ quan y tế các bang đã lấy mẫu nấm enoki bán lẻ và phát hiện 18 đợt thu hồi liên quan; trong số 127 lô hàng nấm enoki nhập từ Trung Quốc được kiểm tra, 18 lô (trên 14 %) vi phạm vì nhiễm Listeria[3]. Listeria gây bệnh nặng cho phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Vì lý do đó, FDA đã yêu cầu các lô enoki từ Trung Quốc phải bị giam giữ không qua kiểm tra nhằm ngăn chặn sản phẩm nhiễm khuẩn vào thị trường[4].

3. Thủy sản nuôi (cá tra, tôm, lươn…) chứa malachite green và kháng sinh cấm

Báo cáo của FDA về “Detention Without Physical Examination” (DWPE) đối với thủy sản nuôi nhập khẩu từ Trung Quốc nêu rõ: khoảng 25 % mẫu cá tra, cá basa, tôm, cá dace và lươn kiểm tra giai đoạn 2006–2007 có dư lượng thuốc thú y hoặc chất nhuộm không được phép sử dụng[5]. Các mẫu vi phạm chứa malachite green, nitrofuran, gentian violet và fluoroquinolone ở mức 2,1–122 ppb[5]. Đây đều là những chất nhuộm hoặc kháng sinh dùng trong công nghiệp nuôi trồng thủy sản; malachite green và gentian violet là chất gây ung thư, còn nitrofuran và fluoroquinolone góp phần tạo ra kháng thuốc ở người[6]. FDA khẳng định những chất này không được công nhận là an toàn nên sự hiện diện của chúng khiến sản phẩm bị coi là thực phẩm bị pha trộn độc hại[7].

4. Bột ớt từ Trung Quốc nhiễm thuốc nhuộm Sudan III

Đầu năm 2024, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) đã ra lệnh thu hồi hơn 3.500 kg sản phẩm chứa bột ớt nhập khẩu từ tỉnh Hà Nam (Trung Quốc) sau khi phát hiện chất nhuộm Sudan III – một thuốc nhuộm đỏ dùng trong công nghiệp – trong ba lô bột ớt[8]. Sudan III là chất gây ung thư, bị cấm sử dụng trong thực phẩm. TFDA thông tin có 21 doanh nghiệp xuất khẩu và nhà sản xuất ở Trung Quốc bị cấm nhập khẩu trong ba tháng do liên quan đến vụ việc[9]. Các sản phẩm bị thu hồi bao gồm snack tôm và nhiều đồ ăn vặt phổ biến. Sự việc cho thấy người tiêu dùng nên cẩn trọng với bột ớt không rõ nguồn gốc vì màu sắc bắt mắt có thể do thuốc nhuộm độc hại.

5. Táo đỏ và chà là khô chứa lưu huỳnh dioxit vượt ngưỡng

Cơ quan An toàn Thực phẩm Hồng Kông (CFS) đã đưa ra cảnh báo vào tháng 12 năm 2023 về hai mẫu táo đỏ (red date) và quả chà là khô mang nhãn hiệu của Trung Quốc. Kết quả kiểm tra cho thấy mẫu táo đỏ chứa 1 400 ppm lưu huỳnh dioxit (SO₂), vượt mức tối đa 1 000 ppm theo quy định[10]. CFS cũng lưu ý cả hai sản phẩm đều không ghi rõ tên phụ gia trên nhãn[11]. Lưu huỳnh dioxit thường được dùng làm chất bảo quản trong trái cây sấy, nhưng nếu sử dụng quá mức có thể gây đau đầu, buồn nôn và gây khó thở đối với người dị ứng[12]. CFS yêu cầu nhà phân phối thu hồi và cảnh báo người tiêu dùng không nên dùng các lô hàng bị ảnh hưởng[13].

6. Ngũ vị hương “Yu Yee” có hàm lượng chì cao

Ngày 18 / 1 / 2025, Times of India đưa tin Cục Quản lý Thực phẩm Hoa Kỳ đã thu hồi Gia vị Ngũ vị hương Yu Yee (Five Spice Powder) do công ty Summit Import Corporation phân phối. Đây là loại gia vị dùng nhiều trong ẩm thực Trung Quốc. Các thử nghiệm của FDA phát hiện hàm lượng chì (lead) trong bột gia vị cao; chất này có thể gây rối loạn thần kinh, ung thư đường tiêu hóa, tổn thương tim mạch và nhiều bệnh khác[14]. Lệnh thu hồi áp dụng tại 15 bang của Mỹ và được xếp loại cảnh báo sức khoẻ cấp II – nghĩa là có thể gây ảnh hưởng sức khoẻ có hồi phục nhưng cần xử lý kịp thời[15]. Người tiêu dùng được khuyến nghị kiểm tra và tránh sử dụng loại gia vị này.

7. Đậu phụ khô và váng đậu nhuộm chất vàng ô (dimethyl yellow)

Cuối năm 2014, Đài Loan ghi nhận một vụ bê bối thực phẩm nghiêm trọng khi hàng loạt sản phẩm đậu phụ, váng đậu và đậu phụ chiên được nhập khẩu và phân phối chứa chất nhuộm công nghiệp methyl yellow – còn gọi là dimethyl yellow hoặc vàng ô. Bách khoa toàn thư Wikipedia mô tả vụ việc: nhiều mẫu “Five‑Spice Dried Bean Curd” và “Wood Dried Tofu” bị phát hiện có dư lượng methyl yellow từ 2,1 đến 63,6 ppb[16]. Methyl yellow là thuốc nhuộm dùng trong nhuộm vải, da và thường có mùi hắc; ăn phải có thể gây tổn thương gan và tăng nguy cơ ung thư gan[17]. Sau phát hiện này, nhà chức trách đã thu hồi các sản phẩm vi phạm và cảnh báo người dân không sử dụng đậu phụ khô không rõ nguồn gốc.

Vì sao cần thận trọng với vàng ô và phụ gia độc hại?

Các vụ việc trên cho thấy một mẫu số chung: màu sắc bắt mắt hoặc hương vị hấp dẫn của thực phẩm không phải lúc nào cũng là chỉ báo cho sự an toàn. Vàng ô (Auramine O), Sudan III, methyl yellow, malachite green và các chất tương tự đều là thuốc nhuộm công nghiệp bị cấm vì khả năng gây ung thư hoặc tổn hại gan. Ngoài ra, dư lượng thuốc trừ sâu, kháng sinh và kim loại nặng trong thực phẩm cũng gây ra nhiều bệnh mãn tính. Vì vậy, người tiêu dùng nên:

• Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và được chứng nhận an toàn: Ưu tiên các thực phẩm có tem chứng nhận xuất xứ, được kiểm định bởi cơ quan uy tín.
• Đọc kỹ nhãn mác: Kiểm tra thành phần phụ gia và hạn sử dụng, tránh các sản phẩm nhãn mác mập mờ hoặc không ghi rõ phụ gia.
• Tự chế biến thực phẩm: Tỏi, ớt khô, nấm và đậu phụ… hoàn toàn có thể mua nguyên liệu tươi trong nước thay vì mua loại đã chế biến sẵn nhập khẩu.
• Theo dõi thông tin cảnh báo từ cơ quan y tế: Cập nhật thông tin thu hồi và cảnh báo thực phẩm từ các cơ quan như FDA, CFS, TFDA, Bộ Y tế Việt Nam để kịp thời loại bỏ sản phẩm nguy hiểm.

Kết luận

Nguy cơ từ vàng ô và các phụ gia độc hại trong thực phẩm nhập khẩu là hoàn toàn có thật. Các ví dụ nêu trên – từ tỏi tẩy trắng, nấm enoki nhiễm Listeria đến đậu phụ khô nhuộm vàng ô – là lời nhắc nhở về việc lựa chọn thực phẩm an toàn. Bảo vệ sức khỏe gia đình bắt đầu từ những quyết định nhỏ như đọc kỹ nhãn mác, ưu tiên hàng nội địa và cảnh giác với thực phẩm giá rẻ, màu sắc bất thường. Hãy cùng nhau nâng cao ý thức để mỗi bữa ăn đều trở thành nguồn dinh dưỡng an toàn và lành mạnh.

Nguồn tham khảo

• [1] [2] Are you consuming Chinese garlic? India on alert. Why it is harmful for you – The Economic Times
• https://economictimes.indiatimes.com/news/india/are-you-consuming-chinese-garlic-india-on-alert-why-it-is-harmful-for-you/articleshow/108931950.cms
• [3] [4] FDA Expands Country-Wide Import Alert for Enoki Mushrooms to China | FDA
• https://www.fda.gov/food/hfp-constituent-updates/fda-expands-country-wide-import-alert-enoki-mushrooms-china
• [5] [6] [7] Import Alert 16-131
• https://www.accessdata.fda.gov/cms_ia/importalert_33.html
• [8] [9] Taiwan FDA recalls 3,500 kg of carcinogenic food products from China | Taiwan News | Feb. 24, 2024 15:36
• https://www.taiwannews.com.tw/news/5101774
• [10] [11] [12] [13] Food Alerts / Allergy Alerts – Prepackaged red date and date samples detected with sulphur dioxide
• https://www.cfs.gov.hk/english/whatsnew/whatsnew_fa/2023_537.html
• [14] [15] High levels of lead detected in common spice powder; recall issued for 15 US states – Times of India
• https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/high-levels-of-lead-detected-in-common-spice-powder-recall-issued-for-15-us-states/articleshow/117355935.cms
• [16] [17] Taiwanese tofu and dried bean curd scandal – Wikipedia
• https://en.wikipedia.org/wiki/Taiwanese_tofu_and_dried_bean_curd_scandal

[tqd_call_request]