Cây bạc hà chanh sả điều trị giời leo, giảm ngứa do muỗi đốt, kiến ba khoang đốt

Bạc hà chanh sả

Ở quê tôi, cây bạc hà chanh sả được xem là một cây cỏ quý vì nó có thể điều trị chứng bệnh khó nói của bà con, đó là giời leo. Thông thường, khi bị giời leo, người ta nhai nát hạt đậu xanh sống hoặc nhai nát gạo rồi đắp lên. Tuy nhiên, trong trường hợp không có sẵn gạo hay đậu xanh thì cây bạc hà chanh sả cũng là một giải pháp hữu hiệu.

Còn nhớ ngày ấy, tôi bị Zona (dân gian gọi là Giời leo). Thế là mẹ tôi hái lấy 5 – 7 ngọn bạc hà chanh sả, vò nhuyễn cho ra nước rồi thoa trực tiếp lên chỗ bị giời leo. Mỗi ngày, bà thoa cho tôi 2 – 3 lần, chẳng mấy chốc, chỗ bị giời leo khô lại và dần dần không còn phồng rộp, chảy nước mủ nữa.

Ngoài công dụng điều trị giời leo thì lá bạc hà chanh sả còn đuổi muỗi rất tốt. Thường ở quê, đi mần cỏ hay bị muỗi cắn, sẵn tay quơ vài lá bạc hà chanh sả, vò vò cho chảy nước rồi thoa lên. Lát sau, chỗ bị muỗi cắn bớt sưng và bớt ngứa rõ rệt.

Cây bạc hà chanh sả trong vườn ươm
Cây bạc hà chanh sả trong vườn ươm

Hoặc khi bạn bị côn trùng (đặc biệt là kiến 3 khoang) đốt, bạn cũng có thể vò lá của nó, thoa và đắp trực tiếp lên vết, như thế sẽ giúp giảm sưng tấy và giúp khô vết thương nhanh chóng.

Sau này, tôi đi học kỹ sư nông nghiệp và nghiên cứu về một số giống bạc hà thì mới biết bạc hà chanh sả có tính kháng khuẩn cao. Tuy nhiên, việc chiết xuất các tinh chất chưa được chú trọng, chủ yếu vẫn được ứng dụng trong chiết xuất tinh dầu là chính.

Bạc hà chanh sả (Melissa officinalis L.)

Bạc hà chanh sả (Melissa officinalis L.) còn được gọi bằng cái tên dân dã là tía tô đất, thuộc họ bạc hà (Labiatea), là một loại cây bụi sống lâu năm, toàn thân có mùi thơm như cây sả và khá cứng (1).

Trong các loại bạc hà lá thơm thì bạc hà chanh sả là loại có hàm lượng dược chất cao và được sử dụng rộng rãi trong lĩnh vực dược phẩm, nguyên liệu thực phẩm và mỹ phẩm,…

cây Bạc hà chanh sả
Bạc hà chanh sả

Đối với giới nghiên cứu nông nghiệp thì cây bạc hà chanh sả có tiềm năng phát triển mạnh. Việc chiết suất và sơ chế chủ yếu bằng phương pháp chiết CO2 siêu tới hạn và chưng cất lôi cuốn hơi nước để lấy tinh dầu.

Trải qua quá trình nghiên cứu, tôi nhận thấy cây bạc hà chanh sả có hoạt tính kháng khuẩn mạnh, kháng nấm men (loại men làm hỏng thực phẩm) và chống oxy hóa. Được biết, khoảng 80% dân số trên thế giới sử dụng cây dược liệu để chăm sóc sức khỏe vì chúng ít tác dụng phụ và dễ thu hái, dễ tìm.

Một số lưu ý khi trồng cây bạc hà chanh sả

Cây Bạc hà chanh sả thích đất cát pha và nhiều mùn, thích đất tơi xốp, thoát nước tốt và có độ pH từ 5 đến 7. Cây phát triển tốt trong điều kiện ánh nắng đầy đủ hoặc nắng nhẹ và cũng phát triển tốt trong bóng râm một phần. Khi cây phát triển trong bóng râm bán phần, chúng sẽ tạo ra những chiếc lá và môi trường sống lớn hơn so với những cây trồng trong điều kiện nắng.

Theo kinh nghiệm của tôi thì bạc hà chanh sả có thể phát triển nhanh chóng ở khoảng nhiệt độ 15 đến 35ºC, yêu cầu lượng mưa 500 – 600 mm. Thậm chí, nó có thể chịu được sương giá vừa và nhẹ.

Tuy nhiên, có một số lưu ý là:

  • Bạc hà chanh sả dễ bị sâu, bướm phá hoại. Chúng thậm chí có thể ăn rụi cả cây chỉ trong 1 đêm. Để khắc phục tình trạng này thì bạn có thể hái lá neem (sầu đâu Nam Bộ), giã nát, vắt lấy nước rồi tưới lên. Theo kinh nghiệm của tôi thì sau 1 lần tưới, sâu bệnh đã giảm rõ rệt.
  • Bạc hà chanh sả nhạy cảm đặc biệt với hạn hán trong năm. Nếu nắng quá, nó sẽ chết. Tuy nhiên, khi nó phát triển hệ thống rễ sâu, nhu cầu nước của nó sẽ giảm đi. Vì vậy, cần cung cấp lượng nước đầy đủ ở các vùng khô hạn và bán khô hạn để thu được năng suất thảo mộc xanh cao.

Kỹ sư Phạm Thành Tôn (trường Đại học Cần Thơ)

  1. Tía tô đất, https://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%ADa_t%C3%B4_%C4%91%E1%BA%A5t, ngày truy cập: 10/ 08/ 2023[]

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0
Hỏi đáp
Nhắn tin
Gọi điện