Sách cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam tập I, II

Giới thiệu bộ sách Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam Đội ngũ biên soạn và mục tiêu Bộ sách “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam” do DSCKII. Đỗ Huy Bích chủ biên cùng các cộng sự Đặng Quang Chung, Bùi Xuân Chương, GS. Đoàn Thị Nhu, PGS. Phạm Duy Mai, PGS.TSKH. Đỗ Trung Đàm biên soạn, Nhà xuất bản Khoa học & Kỹ thuật phát

Thẻ:Sách

Giới thiệu bộ sách Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam

Đội ngũ biên soạn và mục tiêu

Bộ sách “Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam” do DSCKII. Đỗ Huy Bích chủ biên cùng các cộng sự Đặng Quang Chung, Bùi Xuân Chương, GS. Đoàn Thị Nhu, PGS. Phạm Duy Mai, PGS.TSKH. Đỗ Trung Đàm biên soạn, Nhà xuất bản Khoa học & Kỹ thuật phát hành.
Các tác giả là những chuyên gia ở Viện Dược liệu – Bộ Y tế nên nguồn tư liệu được thu thập từ các công trình nghiên cứu uy tín trong nước và thông tin khoa học quốc tế[1].

Mục tiêu của bộ sách là cung cấp cái nhìn toàn diện về nguồn tài nguyên cây thuốc và động vật làm thuốc của nước ta. Tác phẩm không chỉ giới thiệu các loài mà còn đưa ra lựa chọn, tuyển chọn những bài thuốc y học cổ truyền từ nhiều quốc gia như Ấn Độ, Trung Quốc, Đông Nam Á, Châu Phi, Châu Mỹ La Tinh…[2].

Cấu trúc nội dung sách

Mỗi loài thực vật hoặc động vật được trình bày theo một cấu trúc thống nhất:

Phần trình bàyNội dung
Tên gọiGhi rõ tên tiếng Việt, tên khoa học và các tên địa phương ở nhiều vùng miền[3].
Mô tả và phân bốMô tả đặc điểm nhận biết, vùng phân bố và môi trường sống[3].
Bộ phận dùngChỉ rõ bộ phận của cây hay động vật dùng làm thuốc (rễ, thân, lá, hoa…)[3].
Thành phần hóa họcLiệt kê các hoạt chất chính, giúp hiểu cơ chế tác dụng[4].
Tác dụng dược lý – tính vị công năngPhân tích tác dụng theo y học hiện đại và mô tả tính vị (mát, ấm, ngọt, đắng…) theo Đông y[5].
Công dụng – bài thuốcGiới thiệu cách sử dụng và một số bài thuốc tiêu biểu[6].
Hình ảnh minh hoạMỗi loài đều có tranh vẽ màu giúp người đọc dễ nhận diện; đối với các loài quý hiếm, sách còn hướng dẫn phân biệt và trồng cây để bảo tồn nguồn gen[7].

Ngoài ra, sách có bảng tra cứu tên Việt Nam, tên khoa học và công dụng để người đọc tra cứu nhanh[8]. Cây thuốc và động vật được sắp xếp theo thứ tự chữ cái tiếng Việt, giúp tra cứu thuận tiện[9].

Bìa sách

Các tập và số loài được giới thiệu

Bộ sách ban đầu gồm hai tập khổ A4, tổng cộng gần 2 400 trang. Mỗi tập giới thiệu 460 loài cây thuốc và 40 loài động vật làm thuốc. Thông tin này được chọn lọc từ hơn 4 000 loài cây thuốc và 500 loài động vật đã biết[10]. Sau khi phát hành, độc giả hưởng ứng rất mạnh; nhu cầu nghiên cứu tăng cao nên các tác giả tiếp tục biên soạn tập III.

Theo bài viết giới thiệu của Tinh Hoa Xanh, tập III bổ sung 245 cây và 20 động vật làm thuốc, nâng tổng số loài trong toàn bộ bộ sách lên 1 265 loài[10]. Điều này cho thấy sự đồ sộ của công trình và đóng góp lớn của nhóm tác giả trong việc bảo tồn và phát huy nguồn dược liệu bản địa.

Tóm tắt số loài trong từng tập:

TậpNội dungSố loài
Tập I (2004)460 cây thuốc + 40 động vật làm thuốc, sắp xếp theo vần A (từ A đến phần giữa bảng chữ cái)[11].500 loài
Tập II (2004)460 cây thuốc + 40 động vật làm thuốc còn lại, tiếp tục sắp xếp theo vần chữ cái, với chú thích thêm về các loài quý hiếm và dễ nhầm lẫn[12].500 loài
Tập III (2011)Bổ sung 245 cây thuốc và 20 động vật làm thuốc, nâng tổng số loài lên 1 265[10].265 loài

Giá trị khoa học và ứng dụng

  • Khai thác và bảo tồn nguồn dược liệu – Các loài quý hiếm và dễ nhầm lẫn được mô tả chi tiết kèm hướng dẫn nhận dạng, phân biệt và trồng trọt, góp phần bảo tồn nguồn gen[7].
  • Kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại – Sách vừa trình bày tính vị, công năng theo y học cổ truyền vừa phân tích tác dụng dược lý và thành phần hóa học của từng loài, giúp người đọc thấy rõ cơ sở khoa học của việc dùng thuốc[5].
  • Nguồn tham khảo đa ngành – Bộ sách được đánh giá là “một bộ sách quý và cần thiết cho mọi người yêu thích dược liệu” và được xem là cẩm nang cho những người làm nghề dược liệu hoặc y học cổ truyền[13]. Sinh viên, giảng viên, bác sĩ y học cổ truyền, dược sĩ và người dân có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu và thực hành.
  • Tra cứu thuận tiện – Việc sắp xếp theo vần chữ cái và có bảng tra cứu tên Việt – tên khoa học – công dụng giúp người sử dụng tra tìm nhanh; hình ảnh màu giúp nhận dạng chính xác[9].

Link tải miễn phí

Các trang web y học cổ truyền như Trungtamthuoc.com và Caythuoc.org đã số hoá và chia sẻ miễn phí bản PDF của bộ sách để phục vụ nhu cầu nghiên cứu. Ví dụ, trang Trungtamthuoc.com có bài giới thiệu và cung cấp link đọc online/tải miễn phí cho cả Tập I và Tập II[14]. Các trang này nêu rõ nguồn dược liệu và đánh giá cao giá trị khoa học của bộ sách, đồng thời khuyến khích độc giả nghiên cứu và bảo tồn nguồn cây thuốc của Việt Nam.

Kết luận

“Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt Nam” là công trình khoa học đồ sộ, cập nhật và có tính thực tiễn cao. Bộ sách mô tả chi tiết hơn 1 000 loại cây và động vật làm thuốc, kèm hình ảnh minh hoạ màu, bài thuốc ứng dụng và bảng tra cứu. Ngoài mục đích nghiên cứu, sách còn là tài liệu giáo dục giúp người dân nhận biết, sử dụng và bảo vệ nguồn dược liệu. Việc caythuoc.org và các trang tương tự chia sẻ miễn phí phiên bản PDF giúp kiến thức này đến gần hơn với độc giả rộng rãi, góp phần duy trì và phát triển y học cổ truyền Việt Nam.

Link tải sách:

Nguồn tham khảo thông tin